Trzy niemieckie fotografie lotnicze, zachowane w amerykańskim Archiwum Narodowym, przedstawiają częściowo pokrywające się fragmenty Nadarzyna i okolic. Na dwóch odbitkach obok zabudowy można odczytać naniesioną nazwę miejscowości. Zdjęcia oznaczono numerami 274, 275 i 276, a ich datowanie wskazuje na 1944 rok.
Najbardziej uderza ilość otwartej przestrzeni. Zabudowa skupia się przy drogach, a tuż za nią zaczynają się pola. Długie, wąskie pasy działek tworzą wzór, który miejscami przypomina tkaninę. Pomiędzy nimi biegną drogi i miedze, dalej widać większe skupiska drzew i tereny leśne.
Z takiej perspektywy historia miejscowości wygląda inaczej niż na rodzinnej fotografii. Nie zobaczymy twarzy mieszkańców ani szyldów nad wejściami do sklepów. Możemy za to prześledzić układ osady: gdzie koncentrowała się zabudowa, którędy prowadziły drogi i jak blisko domów znajdowały się uprawiane pola.
Najczytelniejszy jest kadr 275, którego środkowej części nie przesłaniają kolorowe dopiski. To właśnie od niego warto zacząć oglądanie i porównywanie dawnego krajobrazu ze współczesnym Nadarzynem.
Co oznaczają czerwone kółka i liczby?
Na pozostałych odbitkach uwagę zwracają czerwone okręgi, numery i zielone znaki. Najprawdopodobniej są to oznaczenia pomocnicze, pozwalające powiązać widoczny teren z innymi fotografiami lotniczymi — coś w rodzaju indeksu zdjęć naniesionego bezpośrednio na obraz.
Wskazuje na to rozmieszczenie numerów 274, 275 i 276, odpowiadających numerom oglądanych kadrów. Punkt 275 zaznaczono przy zabudowie Nadarzyna, a punkt 276 bliżej terenów leśnych. Odpowiada to przesunięciu obszaru widocznego na kolejnych fotografiach. Dłuższe numery mogą odsyłać do zdjęć z innych serii.
Dodatkową wskazówką jest angielski dopisek „Added coverage” na kadrze 274, sugerujący uzupełnienie pokrycia terenu zdjęciami. Same oznaczenia mogły więc powstać podczas późniejszego opracowywania zbioru, a nie w chwili wykonania fotografii.
To interpretacja widocznych adnotacji — przy zdjęciach nie zamieszczono legendy, która rozstrzygałaby ich znaczenie. Nie ma natomiast podstaw, by czerwone kółka przedstawiać jako zaznaczone cele bombardowania lub stanowiska wojskowe.
W katalogu znajduje się również czwarta fotografia opisana jako Nadarzyn, datowana dokładnie na 27 lipca 1944 roku. W jej przypadku pojawia się jednak niezgodność: współrzędne zapisane w opisie wskazują inne położenie, a obraz nie daje prostego dopasowania do trzech wcześniejszych kadrów. Nie można uznać jej więc, za pewny widok naszej miejscowości.
Trzy potwierdzone ujęcia są już wystarczającym powodem, by zatrzymać się nad dawną mapą okolicy. Być może ktoś rozpozna rodzinny dom, drogę zapamiętaną z opowieści dziadków albo pole należące kiedyś do bliskich.
Rozpoznajecie konkretne miejsca? Podzielcie się wskazówkami i wspomnieniami — pomogą dokładniej opisać Nadarzyn zachowany na tych fotografiach.
Źródło zdjęć:
National Archives (NARA), kolekcja niemieckich zdjęć lotniczych: kadr 274, 275, 276. Dodatkowa fotografia wymagająca potwierdzenia lokalizacji: kadr 553.
Komentarze
Wybierz emotikonę
Wybierz GIF