Wystąpienie pokontrolne NIK nosi datę 28 stycznia 2026 roku, jednak publicznie udostępniono je dopiero 15 października.

Kontrola obejmowała okres od 1 stycznia 2022 do 30 czerwca 2025 roku. Ustalenia NIK odnoszą się więc do wcześniejszego funkcjonowania komunikacji, a nie do całego 2025 roku czy przewozów realizowanych obecnie.

Sprawdziliśmy jednak również późniejsze dokumenty: przetarg na przewozy w 2026 roku, protokół sesji Rady Gminy Nadarzyn dotyczącej petycji mieszkańców oraz odpowiedź Grodziskich Przewozów Autobusowych z września 2026 roku.

Trzy lata różnicy. Te same trasy i ta sama liczba kursów

6 grudnia 2022 roku gmina Nadarzyn ogłosiła przetarg na przewozy autobusowe w 2023 roku. Kolejne porównywane postępowanie ogłoszono 28 listopada 2025 roku, tym razem na obsługę komunikacji w 2026 roku.

Zestawienie opublikowanych ogłoszeń pokazuje, że w obu postępowaniach przewidziano identyczną liczbę kursów na sześciu trasach.

Porównanie liczby kursów w przetargach z 2022 i 2025 roku:

  • Nadarzyn – Stara Wieś – Nadarzyn: 3 kursy w 2023 r. i 3 w 2026 r.

  • Nadarzyn – Rusiec – Nadarzyn: 2 kursy w 2023 r. i 2 w 2026 r.

  • Nadarzyn – Parole – Nadarzyn: 3 kursy w 2023 r. i 3 w 2026 r.

  • Nadarzyn – Urzut przez Rozalin – Nadarzyn: 6 kursów w 2023 r. i 6 w 2026 r.

  • Nadarzyn – Stara Wieś – Rusiec – Nadarzyn: 1 kurs w 2023 r. i 1 w 2026 r.

  • Nadarzyn – Rusiec – Stara Wieś – Nadarzyn: 1 kurs w 2023 r. i 1 w 2026 r.

Łącznie: 16 kursów w 2023 roku i 16 kursów w 2026 roku.

Identyczna pozostała również przewidziana w obu zamówieniach dzienna praca przewozowa, wynosząca 245,6 kilometra.

Gmina po trzech latach ponownie zamówiła 16 kursów na tych samych sześciu trasach.

Zestawienie dotyczy zakresu wskazanego w porównywanych zamówieniach, a nie wszystkich autobusów kursujących po gminie. Pozostałe połączenia, w tym obsługiwane przez ZTM i GPA, organizowane są na odrębnych zasadach.

W Starej Wsi mieszkańców przybyło o ponad jedną trzecią

Najwyższa Izba Kontroli porównała wzrost liczby mieszkańców z dostępnością komunikacji w poszczególnych sołectwach.

W Starej Wsi liczba osób zameldowanych na stałe wzrosła o 563, czyli o 34,7 proc. Mimo tego liczba połączeń autobusowych w kontrolowanym okresie pozostawała na poziomie 19 dziennie.

Podobna sytuacja występowała w innych miejscowościach:

  • Rusiec – przyrost o 279 mieszkańców, 26 połączeń dziennie bez zmian.

  • Kajetany – przyrost o 215 mieszkańców, 13 połączeń bez zmian.

  • Urzut – przyrost o 121 mieszkańców, 19 połączeń bez zmian.

  • Rozalin – przyrost o 119 mieszkańców, 19 połączeń bez zmian.

NIK odnotowała, że liczba kursów w całej gminie wzrosła, ale zwiększenie liczby połączeń dotyczyło tylko trzech spośród piętnastu sołectw: Nadarzyna, Strzeniówki i Walendowa.

Kontrolerzy nie nakazali automatycznego zwiększenia liczby autobusów w każdej miejscowości. Stwierdzili natomiast nieprawidłowości dotyczące sposobu badania potrzeb komunikacyjnych mieszkańców.

NIK: gmina nie prowadziła wymaganych badań

Jednym z najważniejszych ustaleń kontroli był brak wymaganych okresowych badań potrzeb przewozowych mieszkańców i ocen funkcjonowania transportu zbiorowego.

Kontrolerzy zakwestionowali również przedstawione przez urząd stanowisko, zgodnie z którym istniejący od wielu lat układ komunikacji był optymalny.

Bez odpowiednich badań nie było podstaw do takiej oceny.

NIK ustaliła ponadto, że gmina nie dysponowała informacjami o liczbie pasażerów przewożonych własną komunikacją.

Tymczasem wydatki na transport publiczny wzrosły z około 2,25 mln zł w 2022 roku do 3,35 mln zł w 2024 roku.

Nieprawidłowość wskazana przez NIK nie polegała na samym wzroście wydatków, lecz między innymi na braku wymaganych badań potrzeb pasażerów oraz ocen funkcjonowania komunikacji.

Wójt mówił o konieczności analiz. Dlaczego wcześniej ich nie przeprowadzano?

Ustalenia NIK warto zestawić z wydarzeniami z czerwca 2026 roku.

Wtedy Rada Gminy Nadarzyn rozpatrywała petycję „Lepszy Dojazd do Rozalina i Starej Wsi – Poprawmy organizację transportu GPA w Nadarzynie”.

Jej autorem był Cezary Lewiński, a pod postulatami dotyczącymi poprawy komunikacji podpisało się ponad tysiąc mieszkańców.

Podczas publicznej dyskusji wokół petycji wójt podkreślał konieczność wykonywania analiz skutków społecznych i ekonomicznych przed zmianami tras i uruchamianiem nowych połączeń. Stanowisko to zostało opisane również w sierpniowej publikacji „Krytyki Politycznej”.

Wójt miał rację co do jednego: decyzje dotyczące komunikacji powinny być poprzedzone odpowiednimi analizami.

Tyle że NIK stwierdziła, iż w kontrolowanym okresie gmina nie prowadziła wymaganych badań potrzeb przewozowych.

To właśnie tę nieprawidłowość kontrolerzy wskazali w oficjalnym wystąpieniu.

W tym kontekście powstaje pytanie o praktykę przyjętą wcześniej przez samorząd. Skoro wójt podkreślał znaczenie analiz przy ocenie postulatów mieszkańców, dlaczego w latach objętych kontrolą gmina nie wykonywała wymaganych badań potrzeb pasażerów?

Tym bardziej że porównanie zamówień na lata 2023 i 2026 wykazuje identyczny zakres kursów na sześciu trasach, mimo zmian liczby mieszkańców opisanych przez NIK.

Nie są to ustalenia dotyczące zasadności samej petycji. Pokazują jednak, jak wyglądało wykonywanie obowiązków organizatora komunikacji w okresie poprzedzającym dyskusję z mieszkańcami.

GPA: przez 12 miesięcy nie analizowano obłożenia linii 63

Do sprawy dochodzi jeszcze dokument z 4 września 2026 roku.

W odpowiedzi na wniosek Cezarego Lewińskiego o informację publiczną Grodziskie Przewozy Autobusowe zostały zapytane, czy w ciągu ostatnich 12 miesięcy sporządzano formalne analizy, raporty lub zestawienia dotyczące rentowności i stopnia obłożenia linii nr 63.

Odpowiedź GPA była jednoznaczna:

„W ciągu ostatnich 12 miesięcy nie sporządzano formalnych analiz, raportów lub zestawienia dotyczącego rentowności oraz stopnia obłożenia linii nr 63.”

Oznacza to, że formalnych opracowań tego rodzaju nie sporządzano również w okresie poprzedzającym czerwcowe rozpatrzenie petycji.

Trzeba rozróżnić zakres obu ustaleń: NIK kontrolowała wykonywanie obowiązków przez gminę, natomiast GPA odpowiadały na pytanie o analizy konkretnej linii autobusowej.

GPA nie znały dokładnej liczby pasażerów linii 63

W tym samym piśmie GPA poinformowały, że nie posiadają dokładnych miesięcznych danych z automatycznych liczników pasażerów dla linii 63 za pierwsze półrocze 2026 roku.

Spośród około 167 autobusów obsługujących wszystkie linie związku 32 były wyposażone w urządzenia automatycznie zliczające pasażerów.

GPA przedstawiły natomiast statystyczne szacunki liczby pasażerów wyznaczone według wskaźnika GUS.

Szacowana liczba pasażerów linii 63 w pierwszym półroczu 2026 roku według danych GPA:

  • Styczeń: 44 817 pasażerów

  • Luty: 47 647 pasażerów

  • Marzec: 53 586 pasażerów

  • Kwiecień: 39 612 pasażerów

  • Maj: 44 580 pasażerów

  • Czerwiec: 42 473 pasażerów

 

Łącznie: 272 715 szacowanych przejazdów w ciągu sześciu miesięcy.

Są to wartości statystyczne, a nie wyniki pełnego automatycznego pomiaru wszystkich przejazdów.

GPA wyjaśniły, że przygotowanie danych o rzeczywistym średnim obłożeniu poszczególnych kursów wymaga zaplanowania reprezentatywnych pomiarów, ich weryfikacji oraz opracowania wyników.

Autobusy miały być dostępne. NIK stwierdziła nieprawidłowości

Osobny obszar kontroli dotyczył dostępności transportu dla osób z niepełnosprawnościami i ograniczoną sprawnością ruchową.

Podczas oględzin NIK stwierdziła, że pojazdy obsługujące gminne linie nr 3 i 4 nie były odpowiednio dostosowane do przewozu takich pasażerów.

Kontrolerzy zakwestionowali również sposób określenia obowiązków przewoźników w umowach zawieranych przez gminę.

Co istotne, już w ogłoszeniu przetargowym z grudnia 2022 roku gmina deklarowała uwzględnienie potrzeb osób z niepełnosprawnościami, powołując się na art. 100 ust. 1 Prawa zamówień publicznych.

Podobna deklaracja znalazła się w ogłoszeniu z listopada 2025 roku.

Samo powołanie się na przepisy o dostępności nie oznacza jednak, że przewozy rzeczywiście spełniały wymagania.

NIK oceniała faktycznie wykorzystywane pojazdy i postanowienia umów z przewoźnikami. Właśnie w tych obszarach stwierdziła nieprawidłowości.

W zamówieniu na 2026 rok zapisano szczegółowe wymagania dotyczące taboru, w tym obsługę co najmniej 75 proc. kursów autobusami niskopodłogowymi lub częściowo niskopodłogowymi.

Przetarg ogłoszono 28 listopada 2025 roku, a umowę zawarto 30 grudnia. Wystąpienie pokontrolne NIK pochodzi z 28 stycznia 2026 roku.

Warunki nowego zamówienia zostały więc określone przed wydaniem wystąpienia pokontrolnego, a samo przygotowanie przetargu nie stanowi dowodu późniejszego wykonania zaleceń zawartych w tym dokumencie.

Ponad tysiąc podpisów. Rada nie uwzględniła petycji

24 czerwca 2026 roku Cezary Lewiński przedstawił podczas sesji Rady Gminy Nadarzyn postulaty mieszkańców Starej Wsi i Rozalina.

Z protokołu wynika, że głos zabrał również wójt, odnosząc się do przedstawionych argumentów na podstawie zgromadzonych materiałów oraz rozmów z GPA i wojewodą mazowieckim.

Rada podjęła uchwałę o nieuwzględnieniu petycji. Za głosowało 13 radnych, jeden wstrzymał się od głosu.

Podczas kolejnej sesji radny Tomasz Siwa zaproponował rozważenie dodatkowego posiedzenia komisji dotyczącego sprawy. Radni uznali jednak, że petycja została już rozpatrzona.

W późniejszej odpowiedzi GPA z 4 września pojawiła się również informacja dotycząca możliwości uruchomienia dodatkowych połączeń.

Związek wskazał, że w ramach obowiązujących umów nie dysponuje autobusami rezerwowymi pozwalającymi obsłużyć nową linię bez uszczerbku dla istniejących kursów. Jednocześnie zaznaczył, że możliwe jest aneksowanie umów lub zawieranie nowych umów na obsługę kolejnych linii.

Cztery zalecenia NIK

W wystąpieniu pokontrolnym Najwyższa Izba Kontroli sformułowała cztery wnioski dotyczące organizacji transportu w gminie Nadarzyn.

Dotyczyły one:

  1. Przeprowadzania okresowych badań potrzeb przewozowych mieszkańców.

  2. Dokonywania ocen funkcjonowania komunikacji publicznej.

  3. Dostosowania umów zawieranych z przewoźnikami do obowiązujących przepisów.

  4. Zapewnienia dostępności transportu dla osób z niepełnosprawnościami i ograniczoną sprawnością ruchową.

Kontrola dotyczyła okresu do 30 czerwca 2025 roku, ale dokumenty dotyczące kolejnego roku pokazują, że gmina ponownie zaplanowała tę samą liczbę kursów na sześciu trasach co trzy lata wcześniej.

Z kolei odpowiedź GPA z września 2026 roku potwierdza brak formalnych analiz rentowności i obłożenia linii 63 w okresie obejmującym również rozpatrzenie petycji mieszkańców.

Ustalenia NIK oraz późniejsze dokumenty wskazują więc na konkretny problem: wymagane badania potrzeb przewozowych nie były prowadzone w okresie objętym kontrolą, a mimo upływu kolejnych lat zakres kursów określony w porównywanych zamówieniach gminnych pozostał taki sam.

Sprawdź swój autobus w KOMUNIKACJI LIVE

Przypominamy, że na Nadarzyn.TV udostępniamy własny interaktywny rozkład jazdy komunikacji obsługującej naszą gminę.

Można w nim sprawdzić trasy, przystanki, najbliższe odjazdy oraz położenie autobusów na mapie.

Narzędzie znajdziecie w prawej kolumnie portalu, w zakładce KOMUNIKACJA LIVE.

Źródła:

Ponadto redakcja Nadarzyn.TV dysponuje odpowiedzią Grodziskich Przewozów Autobusowych z 4 września 2026 r. (GPA.1431.8.2026) oraz czterema odpowiedziami Urzędu Gminy Nadarzyn na wnioski o udostępnienie informacji publicznej z marca i maja 2026 r.